Ψηφιακή προσβασιμότητα για όλους.

Κάντο όπως η Amazon.

Πριν από σχεδόν δύο δεκαετίες, γνώρισα τον ιδρυτή και ιδιοκτήτη μιας εταιρείας φαρμακευτικών ειδών και την ομάδα του. Ο ιδιοκτήτης, ένας εξαιρετικά ευφυής και επιτυχημένος επιχειρηματίας, ήταν άτομο με οπτική αναπηρία. Ωστόσο, ο μόνος τρόπος να το αντιληφθεί κανείς ήταν όταν το screen reader διάβασε μεγαλόφωνα τον τίτλο ενός email του.

Θα θέλατε να αποκλείσετε ένα τέτοιο άτομο, αλλά και πολλές χιλιάδες ακόμη σαν αυτόν, από το website σας ή το e-shop σας; Επειδή η ερώτηση είναι ρητορική, και η απάντηση είναι “φυσικά και όχι” διαβάστε το άρθρο που ακολουθεί.

Accessibility-first

Στις μέρες μας, όταν φτιάχνετε ή ανανεώνετε την ιστοσελίδα σας, υπάρχουν διάφορα “-first” που ζητάτε από τους προγραμματιστές: mobile-first για να δείχνει σωστά στο κινητό, όπου βρίσκεται το 80% των πελατών σας, performance-first για να φορτώνει αστραπιαία, SEO-first για να σας βρίσκουν οι μηχανές αναζήτησης, conversion-first για να φέρνει πωλήσεις, privacy-first για να σέβεται τα δεδομένα.

Όλα σημαντικά. Όμως, αν ένα site δεν είναι προσβάσιμο, ένα σημαντικό μέρος του κοινού σας δεν εξυπηρετείται. Γι’ αυτό, το πρώτο που πρέπει να σκέφτεστε είναι accessibility-first.

Ας μιλήσουν οι αριθμοί

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, στην Ελλάδα τα άτομα με αναπηρία υπολογίζονται σε περίπου 1 εκατομμύριο, και χρησιμοποιούν το διαδίκτυο σε αισθητά μικρότερο ποσοστό από τον γενικό πληθυσμό. Περίπου 67% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και μόλις 53% των ατόμων με περιορισμένη αναπηρία δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν το Internet, όταν το αντίστοιχο ποσοστό για άτομα χωρίς αναπηρία ξεπερνά το 87%. Αυτό το ψηφιακό χάσμα δεν οφείλεται σε έλλειψη ενδιαφέροντος, αλλά σε εμπόδια προσβασιμότητας. Με άλλα λόγια, οι άνθρωποι θέλουν, αλλά δεν μπορούν.

Κάντο όπως η Amazon

Εάν λοιπόν με ρωτήσετε “και τι μπορώ να κάνω εγώ για αυτό;”, η απάντησή μου είναι “κάν’το όπως η Amazon”. Και δεν το λέω επειδή η Amazon είναι ένας τεχνολογικός κολοσσός (και ούτε φυσικά επειδή με πληρώνει για να το πω!), αλλά επειδή εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει την προσβασιμότητα όχι ως υποχρέωση, αλλά ως στρατηγική επιλογή.

Η εταιρεία του Steve Bezos σχεδιάζει τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της με γνώμονα το accessibility- first: από screen readers και φωνητικές εντολές, μέχρι καθαρή δομή περιεχομένου, σωστά labels, keyboard navigation και συμβατότητα με βοηθητικές τεχνολογίες. Το αποτέλεσμα; Ένα οικοσύστημα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από όλους, χωρίς εξαιρέσεις.

Σχεδιασμένο για λίγους, όφελος για όλους

Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο, καθώς η ψηφιακή προσβασιμότητα σχεδιάζεται μεν για το 10% περίπου των συνανθρώπων μας, αλλά μας ωφελεί όλους. Αφορά ηλικιωμένους, ανθρώπους με προσωρινές δυσκολίες, άτομα με χαμηλή ψηφιακή εξοικείωση, αλλά και χρήστες που απλώς βρίσκονται σε δύσκολες συνθήκες, σε έντονο φως, σε θόρυβο, ή με το ένα χέρι απασχολημένο (ελπίζω όχι οδηγώντας!). Όταν σχεδιάζεις για τα άκρα, βελτιώνεις την εμπειρία για όλους.

Πρακτικό επίπεδο

Σε πρακτικό επίπεδο, το accessibility-first σημαίνει να χτίζετε την ιστοσελίδα ή το e-shop σας με καθαρή ιεραρχία, σωστή αντίθεση χρωμάτων, περιγραφικά alt texts στις εικόνες (σύντομες περιγραφές μιας εικόνας σε κείμενο, οι οποίες δεν φαίνονται οπτικά, αλλά διαβάζονται από screen readers), λογική σειρά πλοήγησης, φόρμες που διαβάζονται σωστά από screen readers, και περιεχόμενο που δεν βασίζεται αποκλειστικά στην εικόνα ή στο animation.

Σημαίνει επίσης να δοκιμάζετε το site σας όχι μόνο με mouse και οθόνη, αλλά και με πληκτρολόγιο και βοηθητικά εργαλεία. Και όχι στο τέλος, πριν “κόψετε την κορδέλα”, και βγείτε αέρα, αλλά στην αρχή, από το πρώτο brief προς τον developer.

Δεν είναι κόστος, αλλά επένδυση

Το σημαντικότερο, όμως, είναι η αλλαγή νοοτροπίας. Η προσβασιμότητα δεν είναι “κόστος” ούτε “extra feature”, και σε καμία περίπτωση “πεταμένα λεφτά”. Και φυσικά δεν είναι μόνο θέμα ισότητας, αλλά και επιχειρηματικής λογικής. Όταν αποκλείεις ανθρώπους από το ψηφιακό σου περιβάλλον, αποκλείεις δυνητικούς πελάτες, συνεργάτες, ταλέντα. Όταν τους συμπεριλαμβάνεις, χτίζεις εμπιστοσύνη, φήμη και μακροπρόθεσμη αξία.

Η Amazon δεν έγινε πιο προσβάσιμη επειδή έπρεπε. Έγινε επειδή κατάλαβε κάτι απλό: ότι το Internet είναι για όλους. Και αν θέλετε πραγματικά να είστε περήφανοι για το σύγχρονο brand σας, τότε η ιστοσελίδα σας θα πρέπει να είναι προσβάσιμη για όλους. Πότε; Χθες!