Το μυαλό του επιχειρηματία: Πώς ο εγκέφαλος καθορίζει τις αποφάσεις μας
Ο σύμβουλος μάρκετινγκ Θέμης Σαρανταένας με καλεσμένο του, στο studio του Alpha Radio 98,9, τον νευροεπιστήμονα και ερευνητή Δρ. Νικόλαο Δημητριάδη συζήτησαν για το πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος όταν παίρνουμε αποφάσεις, διαχειριζόμαστε την αβεβαιότητα, το ρίσκο και την πίεση, αλλά και για το πώς η νευροεπιστήμη μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τη συμπεριφορά του ανθρώπου πίσω από τον επιχειρηματία.
Πόσο συνειδητές είναι τελικά οι αποφάσεις που παίρνουμε καθημερινά; Η εμπειρία, το ένστικτο, ο φόβος, το άγχος και οι προκαταλήψεις μας συμμετέχουν στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε μια κατάσταση και επιλέγουμε πώς θα αντιδράσουμε. Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία στον κόσμο της επιχειρηματικότητας, όπου οι αποφάσεις είναι συνεχείς και συχνά πρέπει να λαμβάνονται χωρίς να υπάρχουν όλα τα απαραίτητα δεδομένα.
Στην εκπομπή αναλύθηκε τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά τη διαδικασία λήψης μιας απόφασης και πόσο συνειδητές είναι πραγματικά οι επιλογές μας. Παράλληλα, εξετάστηκε κατά πόσο μπορούμε να εμπιστευόμαστε το ένστικτό μας, το γνωστό «gut feeling», αλλά και γιατί δύο άνθρωποι μπορεί να αντιμετωπίζουν ακριβώς την ίδια κατάσταση και να καταλήγουν σε εντελώς διαφορετικές εκτιμήσεις και αποφάσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον φόβο και στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει τη σκέψη και τη λήψη αποφάσεων. Όταν ένας επιχειρηματίας αισθάνεται ότι απειλείται η επιχείρησή του, ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί απαραίτητα με τον ίδιο τρόπο όπως όταν βρίσκεται σε συνθήκες ασφάλειας. Στο ίδιο πλαίσιο συζητήθηκε γιατί αντιστεκόμαστε συχνά στην αλλαγή, ακόμη και όταν γνωρίζουμε ότι είναι απαραίτητη, και γιατί το γνώριμο μπορεί να μοιάζει ασφαλέστερο από μια νέα και ενδεχομένως καλύτερη επιλογή.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε επίσης στην αποτυχία και στη δυνατότητα του εγκεφάλου να μαθαίνει από τα λάθη. Εξετάστηκε κατά πόσο η άποψη ότι «μαθαίνουμε από τις αποτυχίες μας» ισχύει πάντα και ποιες προϋποθέσεις απαιτούνται για να μετατραπεί πραγματικά ένα λάθος σε γνώση και διαφορετική μελλοντική συμπεριφορά.
Παράλληλα, αναλύθηκε γιατί ακόμη και ένας ιδιαίτερα έξυπνος και έμπειρος άνθρωπος μπορεί να πάρει μια πολύ κακή επιχειρηματική απόφαση. Η εμπειρία αποτελεί πολύτιμο εργαλείο, μπορεί όμως να δημιουργήσει και συγκεκριμένους τρόπους σκέψης που επηρεάζουν την κρίση μας. Στο σημείο αυτό εξετάστηκε και ο ρόλος των γνωστικών προκαταλήψεων, αλλά και το κατά πόσο μπορούμε να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τις περιπτώσεις στις οποίες ο ίδιος μας ο εγκέφαλος μπορεί να μας οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα.
Ένα ακόμη σημαντικό θέμα ήταν η επίδραση της εξουσίας και της ηγετικής θέσης στον τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς. Όσο ένας άνθρωπος ανεβαίνει στην ιεραρχία, αποκτά μεγαλύτερη δύναμη και δέχεται λιγότερη αμφισβήτηση από το περιβάλλον του. Συζητήθηκε πώς αυτή η πραγματικότητα μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά ενός ηγέτη, αλλά και πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν άνθρωποι γύρω του που μπορούν να εκφράζουν διαφορετικές απόψεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο στρες, στην πίεση και στη συνεχή εργασία. Γιατί κάποιοι άνθρωποι φαίνεται να αποδίδουν καλύτερα υπό πίεση ενώ άλλοι μπλοκάρουν; Τι συμβαίνει όταν ένας επιχειρηματίας εργάζεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ουσιαστική αποφόρτιση και κατά πόσο μπορεί να αντιληφθεί εγκαίρως ότι έχει φτάσει στα όριά του; Στο ίδιο πλαίσιο εξετάστηκε και το multitasking και τι πραγματικά συμβαίνει όταν προσπαθούμε να διαχειριστούμε ταυτόχρονα emails, κινητό, συναντήσεις και διαφορετικές εργασίες.
Η συζήτηση επεκτάθηκε στην αναβλητικότητα, στις συνήθειες και στη δυνατότητα αλλαγής του τρόπου σκέψης. Εξετάστηκε γιατί αναβάλλουμε ενέργειες που γνωρίζουμε ότι είναι σημαντικές, αλλά και κατά πόσο η ηλικία αποτελεί πραγματικό εμπόδιο στην αλλαγή. Η νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου δημιουργεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον γύρω από το αν ένας άνθρωπος μπορεί ακόμη και στα 50 ή τα 60 του να αλλάξει ουσιαστικά συνήθειες, συμπεριφορές και τρόπους λήψης αποφάσεων.
Παράλληλα, η συζήτηση στράφηκε στην εμπιστοσύνη και στην καταναλωτική συμπεριφορά. Εξετάστηκε τι κάνει έναν άνθρωπο να εμπιστεύεται έναν άλλον και κατά πόσο αυτή η διαδικασία αρχίζει πριν ακόμη αξιολογηθούν συνειδητά τα επιχειρήματα και τα δεδομένα. Αντίστοιχα, συζητήθηκε τι συμβαίνει στον εγκέφαλο ενός καταναλωτή όταν επιλέγει ένα προϊόν ή μια υπηρεσία και αν οι αγοραστικές μας αποφάσεις βασίζονται πράγματι μόνο στη σύγκριση χαρακτηριστικών, τιμών και οφελών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η σχέση μεταξύ εγκεφάλου και ηγεσίας. Αναλύθηκε κατά πόσο ένας επικεφαλής μπορεί να μεταδίδει το δικό του άγχος στους ανθρώπους γύρω του χωρίς να το αντιλαμβάνεται και πώς η συναισθηματική κατάσταση ενός ηγέτη μπορεί να επηρεάζει συνολικά τη λειτουργία μιας ομάδας. Παράλληλα, εξετάστηκε η δημιουργικότητα και κατά πόσο αποτελεί έμφυτο ταλέντο ή μια λειτουργία που μπορεί να ενισχυθεί όταν δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες.
Τέλος, η συζήτηση στράφηκε στα συμπεράσματα που μπορεί να προσφέρει η εφαρμοσμένη νευροεπιστήμη για την καθημερινή και επαγγελματική μας ζωή. Η καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος δεν αφορά μόνο την επιστημονική γνώση. Μπορεί να μας βοηθήσει να αντιλαμβανόμαστε καλύτερα γιατί αποφασίζουμε, φοβόμαστε, αναβάλλουμε, εμπιστευόμαστε ή αντιδρούμε με συγκεκριμένους τρόπους και, τελικά, να αντιμετωπίζουμε πιο συνειδητά τις επιλογές μας.
Ο σύμβουλος μάρκετινγκ Θέμης Σαρανταένας, κάθε εβδομάδα με τη βοήθεια έμπειρων επαγγελματιών της αγοράς, μοιράζεται πρακτικές και δοκιμασμένες τεχνικές που οι επιχειρηματίες μπορούν να εφαρμόσουν άμεσα. Μέσα από απλή και κατανοητή γλώσσα, δίνονται συγκεκριμένα παραδείγματα και συμβουλές, με στόχο να προσφέρουν πραγματική αξία στους επιχειρηματίες.
Η εκπομπή στοχεύει να λειτουργήσει ως εργαλείο ανάπτυξης για τους επιχειρηματίες, βοηθώντας τους να αναπτύξουν τις επιχειρήσεις τους και να ξεχωρίσουν στον σύγχρονο ανταγωνιστικό κόσμο.
