Δοξάστε με!
Όταν ο συγκεντρωτισμός καταστρέφει την επιχείρηση.
Το 1979, ο αείμνηστος Χάρρυ Κλυνν κυκλοφόρησε τον δίσκο “Δοξάστε με”. Το θέμα του ομώνυμου τραγουδιού σατίριζε τις ιστορικές παθογένειες του μέσου Έλληνα (που παραδόξως, παραμένουν ακριβώς οι ίδιες, μισό αιώνα μετά). Τι συμβαίνει όμως με τις παθογένειες του μέσου Έλληνα επιχειρηματία, και ειδικά την τάση συγκεντρωτισμού του, που σχεδόν πάντα φρενάρει ή και καταστρέφει την επιχείρηση;
Εάν λέτε και εσείς “δοξάστε με”, διαβάστε το άρθρο μου που ακολουθεί και αποφύγετε μία άδοξη κατάληξη για την επιχείρησή σας!
Πώς ξεκινάνε όλα
Ποια είναι όμως η ρίζα του κακού; Πώς ξεκινά ο συγκεντρωτισμός; Σχεδόν πάντα, χωρίς κακές προθέσεις. Όμως όπως έχω πολλάκις επαναλάβει, ο δρόμος για την κόλαση του επιχειρείν είναι στρωμένος με καλές προθέσεις. Στις περισσότερες των περιπτώσεων, ο entrepreneur είναι η πρώτη γενιά της επιχείρησης, την οποία και έστησε μόνος του, με ελάχιστη βοήθεια, σε μία εποχή που τα μόντεμ έκαναν ακόμη τον χαρακτηριστικό ήχο φυσερού και τα φαξ μεσουρανούσαν.
Σε εκείνο το περιβάλλον, όπου το να προσλάβεις κάποιον ή κάποιους αποτελούσε ένα σημαντικό κοστολογικό ρίσκο (χάρη στο “Δοξάστε με” του ελληνικού κράτους), ο εν λόγω entrepreneur αναγκάστηκε να μάθει τα πάντα για τη δουλειά, από το εμπορικό μέχρι το marketing, πάνω στη δουλειά. Χωρίς σεμινάρια, χωρίς life coaching, χωρίς πολυτέλειες, χωρίς Τεχνητή Νοημοσύνη. Το αποτέλεσμα; Διπλό.
Α) Τα πάντα ακόμη και σήμερα πρέπει να περάσουν από αυτόν. Για να πληρωθεί ένας συνεργάτης, πρέπει να τυπωθεί το email με την προσφορά, να πάει στο γραφείο του, και να μονογραφηθεί από τον ίδιο.
Β) Έχει εγκατασταθεί ένα περίπλοκο σύστημα αυτοματισμών, δυσκίνητο και μη πρακτικό, που το καταλαβαίνει 100% μόνο ο ίδιος, καθώς το δημιούργησε, αλλά σχεδόν κανένας άλλος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αρνείται οποιαδήποτε επέμβαση στο σύστημα, το οποίο “μια χαρά κάνει τη δουλειά του” τόσα χρόνια.
Δοξάστε τον.
Ποιοι υποφέρουν;
Ποιοι υποφέρουν από τον συγκεντρωτισμό του επιχειρηματία; Τρεις συγκεκριμένες ομάδες. Οι πρώτοι παθόντες είναι η δεύτερη γενιά της επιχείρησης, καθώς ο συγκεντρωτισμός είναι, εκ φύσης, παθογένεια της οικογενειακής επιχείρησης. Όταν ο μπαμπάς το κάνει έτσι επί 30 χρόνια, ποιος είσαι εσύ που θα του πεις κατάμουτρα τη λέξη CRM;
Οι δεύτεροι είναι φυσικά οι First Line Managers που αναγκάζονται να κάνουν τη δουλειά τους μέσα από ένα “χωνί”, που περνά τα πάντα από τη διοίκηση. Είναι τα ακριβοπληρωμένα στελέχη που μεταφέρουν τα emails με τα κόστη των συνεργατών προς υπογραφήν, αναρωτώμενοι αν πραγματικά χρειαζόταν ένα ΜΒΑ για αυτό.
Ο τρίτος όμως που υποφέρει είναι η ίδια η επιχείρηση. Γιατί κάποια στιγμή, ο συγκεντρωτισμός παύει να είναι χαρακτηριστικό του ιδρυτή και γίνεται χαρακτηριστικό του οργανισμού. Η εταιρεία αρχίζει να λειτουργεί με τον ρυθμό ενός ανθρώπου και όχι της αγοράς, των πελατών ή του ανταγωνισμού. Η φράση που υπάρχει στα χείλη όλων είναι “έτσι τα κάνουμε εμείς εδώ”.
Και επειδή “έτσι τα κάνουν”, κάθε απόφαση περιμένει και κάθε έγκριση καθυστερεί. Κάθε στέλεχος πρέπει να βρει τον επιχειρηματία διαθέσιμο, ξεκούραστο και, κυρίως, στο γραφείο του. Η γραμματέας του αρχίζει και αποκτά μυθικό στάτους, καθώς μπορεί να εξασφαλίσει ένα πολυπόθητο πεντάλεπτο μαζί του. Αν ο ηγέτης λείψει για τρεις ημέρες, η εταιρεία μοιάζει να έχει πατήσει παύση. Αν δε, φύγει για διακοπές, το προσωπικό τον παίρνει τηλέφωνο για να ρωτήσει αν μπορούν να αλλάξουν τον τόνερ του εκτυπωτή.
Το πιο επικίνδυνο όμως δεν είναι η καθυστέρηση. Είναι ότι οι άνθρωποι σταματούν να σκέφτονται. Όταν γνωρίζεις πως ό,τι κι αν προτείνεις, η τελική απάντηση θα είναι “άστο να το δει ο μεγάλος”, μετά από λίγο καιρό, νιώθεις μικρός. Σταματάς να παίρνεις πρωτοβουλίες, και μετατρέπεσαι σε έναν απλό διαβιβαστή πληροφοριών.
Έτσι δημιουργείται η πιο ακριβή μορφή μισθοδοσίας: άνθρωποι υψηλής αξίας που πληρώνονται για να μη παίρνουν αποφάσεις. Το παράδοξο είναι ότι ο ίδιος ο επιχειρηματίας παραπονιέται πως “δεν έχει στελέχη”. Έχει. Απλώς τα εκπαίδευσε επί δεκαπέντε χρόνια να μην αποφασίζουν. Και κάπως έτσι, όλοι επιστρέφουν στη γνώριμη ασφάλεια της αδράνειας.
Πώς βγαίνεις από το τέλμα;
Υπάρχει φως στην άκρη του τούνελ; Φυσικά, καθώς στο επιχειρείν, όπως και στη δημοκρατία, δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Πάνω απ’ όλα, απαιτείται κάτι που οι περισσότεροι επιχειρηματίες θεωρούν πιο δύσκολο ακόμη και από την αύξηση των πωλήσεων: να αποδεχθούν ότι δεν είναι πλέον οι καταλληλότεροι άνθρωποι για κάθε απόφαση.
Η επιχείρηση που έκανε τζίρο 300.000 ευρώ δεν διοικείται με τον ίδιο τρόπο όταν κάνει 3 εκατομμύρια ή 30 εκατομμύρια. Οι διαδικασίες πρέπει να απλοποιηθούν, οι εγκρίσεις να περιοριστούν στα πραγματικά κρίσιμα ζητήματα και οι αποφάσεις να μεταφερθούν όσο πιο κοντά γίνεται σε εκείνους που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή.
Αφού ο επιχειρηματίας αποδεχθεί την “αποκέντρωση”, το δεύτερο και ακόμη δυσκολότερο βήμα είναι η συνειδητή εκπαίδευση των στελεχών να αποφασίζουν, ακόμη και με το κόστος ότι κάποιες φορές θα κάνουν λάθος. Ναι, θα γίνουν σφάλματα, αλλά αυτό είναι το τίμημα της ανάπτυξης. Γιατί μια επιχείρηση δεν μεγαλώνει όταν ο ιδιοκτήτης παίρνει καλύτερες αποφάσεις από όλους τους άλλους. Μεγαλώνει όταν δημιουργεί δέκα ανθρώπους που μπορούν να παίρνουν το 90% των σωστών αποφάσεων χωρίς να σηκώνουν κάθε πέντε λεπτά το τηλέφωνο για να ρωτήσουν τον ιδρυτή, πρόεδρο και διευθύνοντα.
Εκεί σταματά το “Δοξάστε με” και αρχίζει η πραγματική διοίκηση.
